ઉજ્જવલા યોજના હેઠળ સબસિડાઇઝ્ડ LPG સિલિન્ડરમાં ઘટાડો, હવે વર્ષમાં માત્ર 4 સિલિન્ડર પર મળશે સહાય
નવી દિલ્હી: કેન્દ્ર સરકારે પ્રધાનમંત્રી ઉજ્જવલા યોજના (PMUY) હેઠળ લાભાર્થીઓને મળતી સબસિડાઇઝ્ડ LPG સિલિન્ડરની સંખ્યામાં ઘટાડો કરવાનો મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય લીધો હોવાનું અહેવાલોમાં જણાવાયું છે. અગાઉ યોજનાના લાભાર્થીઓને વર્ષ દરમિયાન 9 સબસિડાઇઝ્ડ સિલિન્ડર મળતા હતા, જ્યારે હવે આ સંખ્યા ઘટાડીને માત્ર 4 કરવામાં આવી છે. આ નિર્ણય દેશના લાખો ગરીબ અને મધ્યમવર્ગીય પરિવારોના ઘરેલુ બજેટ પર સીધી અસર કરી શકે છે.
પ્રધાનમંત્રી ઉજ્જવલા યોજના વર્ષ 2016માં શરૂ કરવામાં આવી હતી. યોજનાનો મુખ્ય હેતુ આર્થિક રીતે નબળા પરિવારોની મહિલાઓને સ્વચ્છ રસોઈ ઇંધણ ઉપલબ્ધ કરાવવાનો અને લાકડા તથા કોલસા જેવા પરંપરાગત ઇંધણના ઉપયોગને ઘટાડવાનો હતો. યોજનાના અમલીકરણ બાદ કરોડો પરિવારોને LPG કનેક્શન મળ્યા હતા, જેના કારણે મહિલાઓના સ્વાસ્થ્ય અને જીવનશૈલીમાં નોંધપાત્ર સુધારો જોવા મળ્યો હતો.
સરકારી સૂત્રોના જણાવ્યા મુજબ મોટા ભાગના ઉજ્જવલા લાભાર્થીઓનું વાર્ષિક LPG વપરાશ મર્યાદિત રહેતું હોવાથી સબસિડીવાળા સિલિન્ડરની સંખ્યા ઘટાડવાનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે. ઉપરાંત આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં LPGના ભાવમાં સતત વધારાને કારણે સરકાર પર સબસિડીનો આર્થિક બોજ પણ વધી રહ્યો છે.
પેટ્રોલિયમ મંત્રાલયના ઉપલબ્ધ આંકડાઓ અનુસાર અગાઉ સરકાર દ્વારા LPG સિલિન્ડર પર નોંધપાત્ર સબસિડી આપવામાં આવતી હતી. જોકે છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં સબસિડીમાં તબક્કાવાર ઘટાડો કરવામાં આવ્યો છે. નવી વ્યવસ્થા અમલમાં આવ્યા બાદ લાભાર્થીઓને વર્ષમાં માત્ર ચાર સિલિન્ડર પર જ સબસિડીનો લાભ મળશે, જ્યારે વધારાના સિલિન્ડર માટે બજારભાવ ચૂકવવો પડશે.
સરકારનું માનવું છે કે આ પગલાથી સબસિડીનું વિતરણ વધુ અસરકારક અને લક્ષિત બની શકશે. બીજી તરફ નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે આ નિર્ણયના કારણે ગરીબ અને નીચા મધ્યમવર્ગના પરિવારોના માસિક ખર્ચમાં વધારો થવાની સંભાવના છે, ખાસ કરીને એવા પરિવારોમાં જ્યાં LPGનો ઉપયોગ વધુ પ્રમાણમાં થાય છે.
આ નિર્ણય અંગે વિવિધ સામાજિક અને ગ્રાહક સંગઠનો દ્વારા પણ ચર્ચા શરૂ થઈ છે. કેટલાક વર્ગોનું માનવું છે કે વધતા મોંઘવારીના સમયમાં સબસિડીમાં ઘટાડો સામાન્ય પરિવારો માટે વધારાનો આર્થિક બોજ સાબિત થઈ શકે છે.
મહત્વના મુદ્દા
• ઉજ્જવલા યોજના હેઠળ સબસિડાઇઝ્ડ LPG સિલિન્ડરની સંખ્યા 9થી ઘટાડીને 4 કરાઈ
• આંતરરાષ્ટ્રીય LPG ભાવવધારાને કારણે નિર્ણય લેવાયો હોવાનું માનવામાં આવે છે
• કરોડો ઉજ્જવલા લાભાર્થી પરિવારો પર અસર થવાની શક્યતા
• વધારાના સિલિન્ડર માટે બજારભાવ ચૂકવવો પડશે
• સરકારના મતે સબસિડીનું વધુ અસરકારક અને લક્ષિત વિતરણ થશે
નોંધ: આ માહિતી વિવિધ અહેવાલોના આધારે તૈયાર કરવામાં આવી છે. કોઈપણ નિર્ણય અંગે સરકાર અથવા પેટ્રોલિયમ મંત્રાલયની સત્તાવાર જાહેરાતની પુષ્ટિ કરવી જરૂરી છે.
